in Letterland

Jan Arends - Ik...

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 25: dichter, muzikant en schilder Lammert Voos.

Gedichten lees ik pas sinds een tiental jaar. En dan vaak kom ik niet verder dan flarden. Als jongeling had ik het veel te druk met opstandig zijn, motorraces aflopen met mijn broer en genieten van de geur van bier, broodjes braadworst en uitlaatgassen. Bossen waren immers door God geschapen om er met een zware motor doorheen te rauzen. En het bier en de broodjes braadworst waren aan de gebroeders Voos wel besteed! Als kind kwam ik niet verder dan de nobele jongensromantiek van K. Norel en de zee-avonturen van Thor Heyerdahl. Er was in mijn jeugd namelijk een hoop om te vergeten en om van te ontsnappen. Mijn leven was te gecompliceerd om open te staan voor literatuur, laat staan poëzie.

K. Schippers - De autobezitter

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 24: dichter en journalist Hans van Willigenburg.

Geloof me, ik epateer niet als ik zeg dat ik op de middelbare school in het middelste van het middelste peloton zat waar het de waardering van poëzie betreft. Met andere woorden, ik vond poëzie iets voor watjes en de belangrijkste reden dat ik die mening was toegedaan was ongetwijfeld het gegeven dat al mijn klasgenoten er, naar mijn stellige indruk, precies zo over dachten. Ik herinner me nog goed hoe het werk van een dichter als Lucebert zijn best deed om onze klas in deze op niets gebaseerde mening te stijven. Deze dichter smeet een ogenschijnlijk even gemakzuchtige als orgiastische woordpuree in je gezicht en leek er in elke dichtregel plezier in te scheppen om je na twee of drie woorden volledig het bos in te sturen. Het zie-je-wel-wat-een-onzin?-gehalte van zijn poëzie was erg hoog, en ik verbeeld me dat Lucebert en het lerarenkorps dat hem bewonderde eind jaren ’70 samen verantwoordelijk zijn geweest voor het uitdoven van de laatste vlammetjes ‘goodwill’ die bij mij en talrijke medeleerlingen nog brandden voor de dichtkunst.

Martinus Nijhoff - Het tuinfeest

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 23: dichter Job Degenaar.

Nijhoffs tuinfeest in ‘66

De Juni-avond opent een hoog licht
Boven den vijver, maar rond om de helle
Lamp-lichte tafel in het grasveld zwellen
De boomen langzaam in hun groen donker dicht.

Wij, aan ’t dessert, eenzelvige rebellen,
Ontveinzen ’t in ons mijmerend gedicht,
Om niet, nu ’t uur eind’lijk naar weemoed zwicht,
Elkanders kort geluk teleur te stellen.

Ginds, aan den overkant, gaan reeds gitaren,
En lampions, en zacht-plassende riemen,
Langzaam over verdronken sterren varen –

Zij zingen, nijgen naar elkaar en kussen,
Geenszins om liefde, maar om de sublieme
Momenten en het sentiment daartusschen.

(Uit Vormen, 1924)

Paul Snoek - Conversatie met mijn bloemen

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 22: componist, violist en performer Moniek Darge.

Het eerste gedicht waar ik echt in de ban van raakte was Conversatie met mijn bloemen van Paul Snoek. Ik trof het aan in zijn verzameld werk Paul Snoek: Gedichten 1954-1968.

Het gaat als volgt:

Kees Ouwens - Uit gewoonte

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 21: dichter Mark van der Schaaf.

Dat zou leuk of zelfs passend zijn, dat je dichterschap ontspringt in een gedicht dat jou precies op het juiste moment treft. En dat je die poëtische wortel sindsdien alleen maar achterna rent. Balkend dat je dat ook wilt, en beter kunt. Zo’n eerste ervaring heb ik niet. Daarvoor is mijn geboorte in de poëzie te vaag. Wel herinner ik me twee voordrachten in Breda, eind jaren tachtig. Met een ruige dichter die, begeleid door snoeiharde gitaarmuziek, teksten over bloed, kill en onbegrip de zaal in spuwde. En er was die studente (vast van de St. Joost) met een film over boomtoppen en open luchten, die ze begeleidde met gedichten over meen ik liefde en afstand. Dat vond ik wel wat, beeldend zijn en boeiend, maar een podiumman ben ik niet (geworden).

Slauerhoff - Nacht

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 20: dichter Jos Versteegen.

Nacht

De kleine maan werd door de nacht verslonden.
De sterren gingen onder in de wolken.
Alleen, laag aan de aarde, tracht te branden
Mijn gele lamp. In ’t donker schuilen dorpen,
Achter gesloten blinden slapen allen,
Ik waak alleen.Waarom, als allen slapen?
Waarom ik, die zal sterven met de andren?
Ik teken de karakters zonder eerbied.
Verteren zal mijn hand die schrijft, en ’t blad
Dat op zich neemt de klacht van deze nacht.
Het regent redeloos en droef. Vanwaar,
Waarom en waartoe zijn mij deze reeglen
Ontvallen . . . . . . . . . . . . . . . . . . ?

Dit gedicht van Slauerhoff, een vertaling/bewerking uit het Chinees, las ik als jongen. Nu ik het weer eens bekijk, valt me op hoe goed het past bij de somberheid van pubers. Eenzaamheid, zinloosheid, droefheid: gevoelens die ik als zestien- of zeventienjarige maar al te goed kon begrijpen. Bij woorden als ‘de klacht van deze nacht’ krijg ik een beeld van mezelf, wakker geworden, misschien een dichtregel verzinnend, terwijl het hele leven me zinloos voorkwam. ‘De klacht van deze nacht’ – ik had het destijds zelf kunnen schrijven.

Hélène Swarth - Mijn haat

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 19: dichter en journalist Remco Ekkers.

Ter gelegenheid van de boekenweek waren er voordrachtswedstrijden. Op school werden er voorronden gehouden. Eerst werd gevraagd wie mee wilde doen. Ik moest vanuit de tweede klas bij de Big komen en deze vroeg wat ik wilde voordragen. Na enig gezoek in de boekenkast van mijn vader had ik Dichters van dezen tijd gevonden, een bloemlezing die gered was uit het bombardement in Den Helder, want het boekje had waterschade. Er stonden gedichten in van de Tachtigers. Ik koos Mijn Haat van Hélène Swarth: ‘Ik ben met mijn Haat door het leven gegaan / Een mantel van purper had zij aan / En, onder dien mantel, een kleed van rouw...’.

Herman Gorter – Zie je ik hou van je

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 18: dichter en recensent Edwin Fagel.

In een kunstwerk moet je kunnen geloven. Daar begint het mee. Een knap gemaakt gedicht is mooi, maar niet meer dan dat. Een handgeknoopt Perzisch tapijtje is ook mooi, maar ik zal niet een nacht opblijven om ernaar te kijken. En bij alle geloof is – ik zeg het maar even ten overvloede – een zekere ontvankelijkheid nodig, een open houding. Je moet mee willen gaan in hetgeen de kunstenaar uitdrukt. Pas dan krijgt het kunstwerk betekenis.

Hugo Claus - ?

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 17: dichter Dirk Vekemans.

Ik zit met een klein probleempje dat ik hierbij dan maar opgelost moet zien te krijgen. De feiten gebieden mij dat dit over een gedicht van Claus zou moeten gaan, iets dat ie schreef naar aanleiding van het schielijke overlijden en heel specifiek, van de begrafenis van zijn vriend en collega Pernath.

Wij kregen dat gedicht van Claus voorgeschoteld door onze leraar Nederlands, de man was zich verder van geen kwaad bewust, maar hij zette er wel mijn drang naar de poëzie mee in gang. Ik herinner mij verzen met grint erin, een trage gang op de kiezel van de begraafplaats & het grommen van de Clausiaanse retoriek daarbij.

Helaas vind ik de tekst niet meer terug.

Hanny Michaelis - Laat in de avond

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 16: dichter Pauline Pisa.

Gedicht:

Laat in de avond van Hanny Michaelis uit de bundel De rots van Gibralatar (1969).

Wanneer en waar:

Begin jaren 90.
Veluwe- Elspeet, (herfstvakantie-week in doopsgezind broederschapshuis)

Plek: recreatiezaal

Op de achtergrond spelen twee langgerokte vrijwilligers tafeltennis. Er is sprake van een aldoor vriendelijk kijken. Ik observeer en ben gespitst op het constateren van wedstrijdfelheid in hun gelaat. Eigenlijk ben ik voortdurend op zoek naar mijzelf in expressie van anderen.

Jacques Hamelink - Delta

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 15: dichter F. van Dixhoorn.

Het is een waagstuk van Jos Vandeloo, het enige gedicht dat ik ooit, enkel door het een paar keer te lezen, uit het hoofd kende. Natuurlijk had ik op de lagere en middelbare school gedichten van buiten moeten leren; Allerzielen van Alice Nahon en Marsmans Denkend aan Holland kan ik nog altijd - met hier en daar een misser – opdreunen. Niet dat ik Het is een waagstuk het mooiste gedicht vond, nee. Die waren van Remco Campert in Bij hoog en bij laag, van Buddingh’ (Deze kant boven), K. Schippers Een klok en profil, Van Ostayen (De nagelaten gedichten) en veel uit de tijdschriften Barbarber, Gard Sivik, De Nieuwe Stijl.

Paul Rodenko - JIJ-MEI

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 14: dichter en redacteur (Parlando) Tine Moniek!

Als ik er oude vriendenboekjes bijhaal, is het al vroeg duidelijk. Op de vraag 'Wat wil je later worden?' antwoordde ik steevast: "Schrijfster". Daar had Annie M.G. Schmidt iets mee te maken. Ik verslond haar boeken en wist wel zeker: ik wilde die mevrouw worden. Zelfs nadat ik haar met een soort verrekijker op haar neus had zien voordragen op de televisie, wist ik dat ik haar moest zijn. Zij was de reden dat ik eigenlijk wel blij was met mijn eerste bril. Ik schreef bij alle gelegenheden 'versjes'. Mijn juffen en klasgenootjes noemden me 'de dichter'. Nu nog vind ik oude vodjes terug met die verschrikkelijke pater-water-rijmen… Dat was alvast geen poëzie.

Bob Dylan - It’s Alright Ma (I’m Only Bleeding)

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 13: dichter Han van der Vegt.

De belangrijkste invloeden onderga je voordat je goed en wel weet waardoor je beïnvloed wordt. Je oordeel is nog niet gevormd, je pakt op wat je voor de voeten komt en kijkt wat je ermee doen kunt.
Het interesseert mij niet of Bob Dylan een genie is. Het interesseert mij niet of hij de Nobelprijs voor literatuur verdient. Het interesseert mij niet of wat hij schrijft onder de songteksten of de gedichten valt. Ik kan beter uitleggen wat er slecht is aan Bob Dylan dan de meeste Dylanhaters dat kunnen, maar dat maakt zijn invloed op mij niet minder.

It’s Alright Ma (I’m Only Bleeding) staat op de eerste plaat die ik van Dylan kocht, Bringing It All Back Home. Dat zal rond 1977 zijn geweest. De plaat was inmiddels al een jaar of 12 uit dus ik zat de tijdgeest zoals gewoonlijk niet al te dicht op de hielen, maar in vergelijking tot mijn vorige idool, Ludwig van Beethoven, was Dylan al een aanmerkelijke verbetering.

Ian Curtis - Isolation (fragment)

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 12: dichter en romancier Christophe Vekeman.

Het allereerste gedicht dat mij raakte in de diepten van wie ik was en onvermijdelijk nog altijd ben: geen idee, ik heb er werkelijk het raden naar, mijn geheugen is zwak, en die zwakte is niet toevallig sterker dan ik. Wel herinner ik mij uiteraard dat ik op jonge leeftijd ten zeerste geporteerd was voor onder meer De Oostakkerse gedichten van Hugo Claus, mitsgaders, zoals dat gaat, voor bepaalde regels van Jotie ’t Hooft. Maar nooit, denk ik, is er door mij met zo veel overtuiging een citaat tegen de wand van mijn slaapkamer bevestigd als de volgende tekstflard van Ian Curtis, zanger van Joy Division, uit het nummer Isolation:

Mother, I tried, please believe me
I’m doing the best that I can
I’m ashamed of the things I’ve been put through
I’m ashamed of the person I am

Deze niet mis te verstane boodschap onderschrijf ik vandaag de dag niet meer even luid en hardnekkig als toen, laat ons in godsnaam wel wezen, maar ze vervult mij niettemin nog steeds, wanneer ik aan een en ander terugdenk, met onbehagen en met deernis, en ook – vreemd genoeg – met een koppige vorm van levenslust.

J. Bernlef - Meer in dingen dan in mensen

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 11: dichter en recensent Erik Lindner.

Ik hield niet van poëzie. Ik had er helemaal niets mee. Ik las het niet. Ik schreef het niet. Tot op mijn veertiende mijn vriendin van drie jaar ouder een gedicht van me in haar oude poésie-album wilde. Ik heb er mijn best op gedaan. Vond het vreselijk om te doen. Een soort ploeteren. Je hersens pijnigen. Maar ze was er blij mee. Haar moeder las het en zei: die jongen kan schrijven. Geen gemakkelijke vrouw was dat.

Hendrik Marsman - Tempel en Kruis

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 10: redacteur en criticus Bertram Mourits.

Het heeft lang geduurd voordat ik serieus poëzie ging lezen. Ik zal me niet beklagen over mijn leraar Nederlands op de middelbare school maar poëzie was niet inbegrepen bij de liefde voor literatuur die me door hem is bijgebracht. Ik moest ervoor gaan studeren en zelfs toen wist ik lange tijd zeker dat ik me vooral op proza zou gaan concentreren.

Ergens in het tweede jaar was het, toen we van docent Kees Singeling de opdracht kregen om Tempel en Kruis van Hendrik Marsman te lezen. Niet zomaar lezen, we kregen allemaal een leidraad of een thema mee, in het geval van mijn ‘groepje’: de vier elementen. Ik weet niet meer of het de bedoeling was om die vier elementen onderling óók nog te verdelen – nee, dat zal wel niet – maar ik herinner me nog wel het gevoel van tovenarij dat me overviel toen ik dat klusje een beetje grondig ter hand nam. Ik stelde me al lezend absurde vragen. Hoort ‘sneeuw’ bij het element ‘water’? En ‘bron’? En waarom niet? Het leek wel of bepaalde regels door een mentale marker werden uitgelicht nu ik alleen maar op zoek was naar lucht water aarde vuur.

Paul Rodenko - Het beeld

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 09: dichter en recensent Alain Delmotte.

Was het het meisje of het gedicht?

Het was aan het Kortrijks conservatorium begin jaren zeventig. Ik volgde er Nederlandse en Franse voordracht. Dat was een heel klein beetje tegen mijn zin. Ik was als veertien-, vijftienjarige vooral uit op het volgen van toneellessen. Maar toen kon dat pas als je twee jaar voordrachtlessen had gevolgd. Maar dat ‘heel klein beetje tegenzin’ zou in recordtempo keren. En van die toneellessen zou verder niets meer in huis komen.

Het Vleesgeworden Woord

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 08: dichter Karlijn Groet.

Dat vogels kunnen vliegen berust op een toevallige ontdekking.
De vettige verenpartij ontstond oorspronkelijk om het dier warm te houden.

Ik kan me het plezier voorstellen van de eerste vogel die merkte dat hij hupsbaar werd van die logge tooien aan de zijkant.
Vanaf dat moment kregen vleugels een ander doel: er steeds hoger mee hupsen.
Zij ontwikkelden zich tot het huidige voormaat.
Dat leidde tot vliegen.

Ik zat in de vierde klas van een middelbare school in Amsterdam. Op een gewone schooldag deelde een dame kleine blauwe nieuwe testamentjes uit aan iedereen die het gebouw uitkwam.

Bert Schierbeek - in hoeverre...

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 07: journalist (Sax, Memory magazine, de Recensent) Ricco van Nierop.

Het eerste gedicht dat ik lees, kan ik niet terug halen. Sowieso stuit ik direct tegen een grote poeticale levensvraag op. Want wat is een gedicht? In den beginnen was er natuurlijk de lagere school en de kerk, waar vanalles op rijm werd gezet of anderszins in strofen werd gehakt en bij onschuldige kinderen als ik naar binnen geperst. Ondanks dit regime, stamt mijn eerste creatieve schrijfsel wel uit die tijd.
Bij een schrijfopdracht in klas 5 is het de bedoeling om zoveel mogelijk woorden aan elkaar te rijgen, waarbij de laatste lettergreep van het ene woord telkens als eerste lettergreep van het volgende woord dient. Her en der ploeteren mijn klasgenootjes op drie of vier woordjes en ik schrijf lukraak een paar kantjes vol, van wat achteraf gezien mijn eerste experimentele klankgedicht genoemd kan worden: boomstam stamboom, boomstam stamboom, boomstam stamboom, etc.

Bertus Aafjes - Herfstpark

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 06: dichter Martijn Benders.

Mijn wilde Aafjesjaren

Toen ik 17 jaar oud was besloot ik naar een kraakpand te verhuizen in Eindhoven. Ik hing al enige tijd rond in 'De Bunker', een oud militair complex waar tenminste een echt underground-sfeertje hing, en ik woonde wat vergaderingen bij waarin het plan aan de dag gelegd werd om de oude burgemeesterswoning van Eindhoven te kraken. Deze vergaderingen gingen grotendeels over het ethische dilemma dat er een junk post had gevat in ons mooie kraakpand en of het wel ethisch te verantwoorden was de beste man bij de lurven te pakken en buiten te smijten. Na een vergadering of 10 bleek tot onze grote opluchting dat het inderdaad ethisch volkomen te verantwoorden was, dus exit zwerver en leve ons kraakburgemeesters.

Aangezien deze luxe burgemeesterswoning in de Willemstraat geen verwarming had, het hartje winter was en mijn medebewoners vooral obsessief aan het barricaderen waren - waarschijnlijk om het warm te krijgen - koos ik er toch voor om het leeuwendeel van mijn tijd in de kroeg te verbrengen. Het was in een van die gezapige Eindhovense kroegen dat ik kennis maakte met Erwin. Erwin was een besnorde alcoholist van rond de 35 jaar die, zodra hij een borrel of 6 achter de kiezen had, op je schouder ging hangen om te klagen over zijn pornoverslaving. Op een van deze winterdagen zat ik in café de Bakkerij en Erwin had hem weer omhoog zitten, dus ik zette me apestoned schrap tot de nieuwe lawine katholieke schuldpornobrokken uit zijn weldadige snor mijn jointresidu in zou rollen.

Blaise Cendrars - Prose du Transsibérien et de la Petite Jeanne de France

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 05: dichter en Klara-presentator Bart Stouten.

Een gedicht als een trein denderend door alle stereotiepen van de poëzie

Wanneer ik vandaag de naam Blaise Cendrars ontmoet, kan ik rustig wegdromen naar de heerlijk experimentele tijd van fin-de-siècle 'ismen' waarin de 'moderne' poëzie openbloeide. Ik ruik de geur van ongebreidelde vrijheid, ik proef nieuwe vormen die de muffe 19e-eeuwse romantiek verdringen.

Toen ik echter de eerste keer in aanraking kwam met die naam vol 'cendres', kon niets me voorbereiden op de schok en overrompeling die me te wachten stond.

Ik ontdekte de voortreffelijke vertaling van Ieme van der Poel in de ramsj. Mijn eerste indruk was er een van ongemakkelijke verwarring: is dit poëzie of proza? De titel van het monumentale Prose du Transsibérien et de la Petite Jeanne de France deed me het laatste vermoeden. Maar dan -- de muzikaliteit van wat er onmiskenbaar als versregels uitzag voelde onmiddellijk heel poëtisch aan. Ik las die eerste verzen met een soort razende vaart -- bizar genoeg leek dat ook de bedoeling te zijn, want ik herkende meteen de ritmes van een sneltrein die de dichter zat te imiteren. Nee maar, een gedicht dat las als een trein! Wat een vaart! Wat een jazz!

Frank Koenegracht - Geen uitgang

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 04: dichter Ingmar Heytze.

Het eerste gedicht dat me won voor de poëzie was Geen uitgang van Frank Koenegracht. Ik las het, denk ik, op mijn zeventiende. Daarvoor had ik al veel gedichten gelezen, maar eigenlijk vond ik nog alleen maar light verse en gedichten van tekstdichters werkelijk goed. Nu ben ik daar nog steeds dol op, want ik ben opgegroeid met anderhalve meter cabaretplaten uit de jaren zeventig. Ik heb daardoor jong geleerd wat een goede liedtekst is en wie ze per gros kunnen en konden schrijven: Willem Wilmink, Jan Boerstoel, Drs. P, Rob Chrispijn, Michel van der Plas, Annie M.G. Schmidt, Lennaert Nijgh en vele anderen. Het gedicht van Koenegracht voorzag die teksten van een nieuwe magische laag. Ik citeer de meest recente versie uit Vroege sneeuw, die enigszins afwijkt van het gedicht dat ik destijds las:

Rutger Kopland - Een lege plek om te blijven

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 03: dichter en recensent Lies van Gasse.

Op een goede dag opperde onze leraar Nederlands, vooruitstrevend als hij was, het idee een poëzieavond te organiseren. Een gedachte die op veel bijval kon rekenen, want het zou gaan om een selectie uit eigen werk. Naarstig kropen wij die avonden nog een uurtje langer achter onze bureaus om het leed van die dag van ons af te schrijven. Liefsdesverdriet, erotische frustraties, naaktwandelingen in de Ardennen, ja zelfs de dood van een cavia kon de aanleiding worden voor een doorwrocht gedicht. Niet gehinderd door enige belezenheid gingen we aan de slag, experimenterend met rijmschema's of rietstengelstijl. Wanneer onze gedrochten erin slaagden enige tevredenheid te wekken, gaven we ze stiekem te lezen aan ons opperhoofd, die ons van achter een vredespijp goedkeurend toeknikte. Weer een leerling die voor de poëzie gewonnen is.

De stapel groeide aan en na een paar weken kwam het moment dat de leraar ons allen samen riep voor wat hij noemde de selectieprocedure. Elk van ons kreeg een kopie van de stapel, die nu al serieus aangedikt was, mee naar huis, samen met een puntensysteem dat de goede van de minder goede gedichten moest onderscheiden. We probeerden om rechtvaardig te zijn, hoedden ons ervoor onze eigen gedichten ook nog maar te bekijken. Er werd gediscussieerd. We leerden dat meningen vaak onnodig hard zijn, verbeten onze woede bij elk niet-geselecteerd gedicht. De selectie gebeurde anoniem, onze ondergang bleef onzichtbaar.

J.W.F. Werumeus Buning - Ballade van den boer

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 02: journalist en VPRO-programmamaker Wim Noordhoek.

Er stonden drie kruisen op Golgotha
En de boer hij ploegde voort.

Het was in de Haagse gymnasiumklas van spellingshervormer Dr. B.C.Damsteegt dat ik de Ballade van den boer hoorde, veertien jaar oud (1958).

De stem van het noodlot. Geen ontkomen aan.

Damsteegt declameerde, zijn bril fonkelde en ik wist: zo is het. Niet goed, maar wel altijd geweest.

Het gedicht eindigt met Gods gebod:

"Ter wille van den boer die ploegt
Besta de wereld voort!"

Buning heeft - lees ik - nog geld betaald om Werumeus Buning te mogen heten, hij publiceerde 18 bundels, ook vele kookboeken. En hij was fout in de oorlog. Mij blijft hij bij.

K. Schippers - Zo kan een café vol of leeg zijn...

In de rubriek Op het eerste gedicht vertellen poëzieliefhebbers over het allereerste gedicht dat bij hen 'het heilige poëzievuur' heeft aangewakkerd.
Aflevering 01: dichter en redacteur (De Contrabas, The Morning Line) Ton van 't Hof.

Na mijn middelbare schooltijd, waarin gedichten van mijn hand in de schoolkrant waren verschenen, maakte poëzie plaats voor een lange periode van tekenen en schilderen. Eind jaren 80 werd ik in het buitenland geplaatst en kreeg gemakkelijk toegang tot Engelse en Amerikaanse boekhandels. Ik kocht in een opwelling Leaves of Grass van Walt Whitman en raakte weer verslingerd aan het lezen van poëzie. Het was echter een kort titelloos gedicht van K. Schippers dat me halverwege de jaren 90 weer naar de pen deed grijpen:

Zo kan een café vol of leeg zijn,
kan het vijf dagen regenen
of een week lang om de dag,
zijn er soms drie bolhoeden in een straat te zien,
of geen
of een,
vreemd blijft het.