in Letterland

Ashbery: ongrijpbaar, virtuoos, frustrerend, verleidelijk

- door Samuel Vriezen

"Later, there were so many protagonists
one got quite lost, as in a forest of doppelgängers.
Many things were going on. And the moon, poised
on the ridge like an enormous, smooth grapefruit, understood
the importance of each and wasn’t going
to make one’s task any easier, though we loved her."

(John Ashbery, fragment van Dull Mauve)

In 1995 verscheen bij Meulenhoff een bundel met vertalingen van het werk van John Ashbery door J. Bernlef en Peter Nijmeijer onder de titel De mandril op de slagboom. Hoewel er al eerder werk van Ashbery in het Nederlands was verschenen fungeerde deze bundel als een introductie van zijn oeuvre in het Nederlandse taalgebied. Bernlef karakteriseert in zijn nawoord bij de bundel Ashbery’s werk als een ‘hardop denken’, een ‘naar alle kanten uitwaaierende stroom associaties en woordverbindingen’ en ‘een soort lucide verstrooidheid die nog door geen enkele denkrichting wordt gestuurd’. ‘Het lezen van een gedicht van Ashbery geeft de sensatie in snelle vaart door een landschap te worden gevoerd zonder dat ergens bij stilgestaan wordt, een poging wordt ondernomen om de essentie aan een veelheid van indrukken te ontlokken.’

Dat klopt met de regels hierboven. In het werk van Ashbery, ‘many things are going on’; een lezer die het allemaal leest kan ‘get quite lost’. Dat geldt niet alleen voor de individuele gedichten. Het geldt ook voor het oeuvre als geheel.

How to Talk About Books You Haven't Read

NPR: 'Pierre Bayard, professor of French literature at the University of Paris, is the author of How to Talk About Books You Haven't Read. Steve Inskeep hasn't read Bayard's book, but he gets some tips on how to talk about it.' Lees verder...

> Meer literatuur...

> Meer Engelstalige literatuur...

Monster

Op de website van Tonnus Oosterhoff is een nieuw gedicht-in-beweging toegevoegd: Monster.

Kerst

Hangen aan dezelfde tak
is niet genoeg - jij glanzend
in je diepblauw vel,
en ik wat achteraf -
wat zou er ook tussen ons?
zie, de kaars vreet aan een ster,
keert zich af, bitter,
als alle verguldsel bitter.
- breek als ik je niet hebben kan,
breek zo dat er een kind schrikt
beneden aan de boom

- scherven, wat bloed, speeksel, geluk.

        (Wilfred Smit)

Poëziekrant nr. 8, november-december 2007

- door Olaf Risee

In het laatst verschenen nummer van de Poëziekrant:

- een interview met Leonard Nolens: "Ik schrijf geen dagboeken meer. Er verschijnt misschien nog één deel, dat ik hier netjes uitgetikt heb liggen, maar ik weet niet of ik het publiceer. Het schrijven van een dagboek is niet moeilijk. Het zijn notities die zich opdringen en die met de losse pols geschreven worden. Maar de manier van leven die samenhangt met het schrijven van dagboeken is moeilijk, en daarom houden de meeste mensen het ook niet vol. En daarom hou ik het nu ook niet meer vol, het is genoeg geweest. Als dat laatste deel verschijnt, zijn het meer dan duizend bladzijden. Dat corpus, die kwantiteit is ook noodzakelijk, omdat je pas een kwaliteit krijgt in een dagboek als er een hoeveelheid aanwezig is, als de puzzel zo groot mogelijk is, als er zoveel mogelijk jaren en facetten van je leven in voorkomen. Je kunt natuurlijk tot je tachtigste af en toe een notitie maken, maar dat is niet wat mij interesseert in een dagboek. Als je het dagboek leest van Cioran, dat postuum gepubliceerd werd, of van Michel Leiris: daarin komt alles voor, zowel dat hij in zijn broek schijt als hij een hele nacht op stap is geweest, als dat hij een subtiel gesprek heeft met zijn secretaris in het Musée de l'homme in Parijs. Gedichten schrijven is construeren, bouwen, en dat is het enige wat mij op dit moment nog interesseert. Ik had natuurlijk de mogelijkheid van een schriftuur waarin spontaniteit aanwezig bleef. Ik kwam 's ochtends naar mijn werkkamer hier, en er drongen zich bepaalde gedachten op, vooral gedachten, omdat ik denk dat die wel degelijk ook tot de realiteit behoren, en ik haastte me om hier aan te komen, om toch maar niet de zinnen te verliezen die door mijn hoofd spookten. Ik heb het ook nooit gelijktijdig kunnen doen. Het was altijd een periode, een aantal maanden waarin ik uitsluitend met het dagboek bezig was, en dan kwam er weer een periode waarin ik dacht: nee, nu moet het stoppen, nu wil ik echt weer bakstenen aanslepen en een huis bouwen. (...) Het is niet zo dat bepaalde zinnen in het dagboek automatisch leiden tot een gedicht. Heel vreemd, dat die twee idiomen toch moeilijk te vermengen zijn. Je kunt niet 's ochtends een dagboeknotitie maken, tenminste als het iets voorstelt en als je een beetje diep bent gegaan, en dan 's middags na de koffie een gedicht, of andersom. Het sluit elkaar bijna uit. je moet vermijden dat de indruk ontstaat dat het gedicht een uitkristallisering is van een dagboeknotitie. Het is veel complexer. Je overziet het zelf niet. Misschien is het maar goed, dat het voor jezelf een geheim blijft."

blue-turns-vlaams

- door Olaf Risee

Er staat een nieuwe editie online van het literaire e-zine blue-turns-grey. Met in deze editie, zoals hun introloog kort en bondig meldt, 'veel Vlaanderen'. Zoals bekend is die dekselse Vlaamse poëzie buitenproportioneel rijk, gevarieerd, vitaal en - alsof het allemaal nog niet genoeg is - spannend, dus baan uzelve rap-rap een virtuele weg naar al dat heerlijke Vlaamse en andersoortige literaire lekkers.

Bij www.jezus-eik.be linksaf.

Het kind en het badwater

- door Xavier Roelens

Wat hieronder staat, is als reactie op Risee's commentaarstuk bedoeld. Omdat zij zo lang is, plaats ik haar als aparte posting. Zij begint in medias res met een bedenking bij Breukers' slotpleidooi voor geld aan de uitgeverijen voor poëziepublicaties. Lees eerst Breukers' manifest en Risee's commentaar.

Herman De Coninckprijs 2007

De nominaties voor de Herman De Coninckprijs voor de beste dichtbundel zijn bekend. De 5 genomineerde dichtbundels zijn:

Guido De Bruyn, Het huis augustus (Uitgeverij P)
Roger M.J. de Neef, Omdat (Poëziecentrum)
Mark Insingel, Iets (Poëziecentrum)
Miriam Van hee, Buitenland (De Bezige Bij)
Mark van Tongele, Met de plezierboot mee (Uitgeverij Atlas)

De winnaar wordt op donderdag 29 januari bekendgemaakt en krijgt 6000 €.

Daarnaast is er ook nog de Herman De Coninckpublieksprijs voor het beste gedicht. De 5 genomineerde gedichten (1 uit elke genomineerde bundel) worden later nog gepubliceerd en het winnende gedicht wordt op Gedichtendag als poster verspreid bij de erkende boekhandels in Vlaanderen.

Tot slot is er ook de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut. Vorig jaar was het niet meer dan een extra schouderklopje, dit jaar hangt er de som van 1000 € aan vast. Aangezien er geen debuten bij de genomineerden zit, is het nog koffiedik kijken wie voor deze prijs in aanmerking komt.

Bron: boek.be

Het gelijk van Pfeijffer

- door Olaf Risee

Chrétien Breukers sprak op 2 december jl. 'een manifest ten faveure van de poëzie' uit in Kasteel Walburg te Sint-Niklaas. Sint-Niklaas is ongeveer drie kwartier rijden van mijn woonplaats en ik was er dan ook graag bijgeweest, al was het alleen maar om mijn idool nog eens in levende lijve te ontmoeten, maar eilaas! eilaas! - ik was verhinderd. Gelukkig valt de rede nu op de website van Knack integraal te bewonderen. Je mist natuurlijk wel die warme, tintelende sensatie in je onderbuik die je bekruipt wanneer je Breukers live hoort en ziet voordragen, maar je weet in elk geval welke woorden er gesproken zijn en, ook niet onbelangrijk, in welke volgorde.

Aan het eind van de toespraak komt Breukers met een plan dat, kort gezegd, een financiële compensatie van de overheid voor uitgevers die poëzie uitgeven behelst. Volgens mij is dat een goed plan. In een democratisch bestel dient de overheid de (financiële) condities te waarborgen waardoor kunst geheel vrij van marktwerking zich kan ontwikkelen en bestendigen. Of zij is geen democratisch bestel. Het plan zal evenwel nooit tot uitvoering komen, om de simpele reden dat er zowel in Vlaanderen als Nederland geen electorale eer mee te behalen valt. Hedendaagse politici worden niet gehinderd door enige vorm van visie en derhalve menen de heren en dames politici dat democratie betekent dat je precies datgene moet doen wat het volk wil. En het volk wil geen poëzie. Het volk wil hooguit wat stomzinnige rijmpjes op Sinterklaasavond en een pen van een mislukte Groningse sonnettenbakker om die stomzinnige rijmpjes mee op te schrijven.

The Poetry Hacking Project

Poetry Hacking is een audiovisuele wedstrijd voor jongeren (14-24 jaar). Marcel Vanthilt en Kristien Hemmerechts hebben tientallen mooie gedichten in MP3 formaat ingesproken. Beluister & lees ze, en doe er iets audiovisueels mee: hack the poetry! Wat kan je opsturen? Foto’s, muziek, video en Flash..! Upload je inzending dus snel, en maak kans op ons schitterend prijzenpakket!

Web hacking zorgt ervoor dat we vanuit NOK met de 10 winnaars op Gedichtendag 31 januari 2008 enkele zéér coole, populaire sites hacken. Wie hacken we zoal (semi-legaal): de sites van Flair, HUMO, StuBru, Vooruit, Villanella, Het Paleis, FNAC, Bozar, Arenbergschouwburg, en vele anderen. Het motto: 24u langwereldberoemd in Vlaanderen: iedereen die op 31.01.08 naar die sites surft, krijgt jouw creatie te zien! En alsof dit alles nog niet genoeg is, kan je nadien ook meedingen voor de HUMO publieksprijs in januari 08!

Zie: www.ph08.be.

Poëziecartoon 695

- door ACG Vianen

Dichters in Helmers

ZATERDAG 15 DECEMBER 17.00

Gastoptreden: HANS VERHAGEN

LINE-UP SLAM: Bernard Wesseling, Laura Demelza, Martijn den Bakker, Jurgen Smit, Xander v/d Drift, Jan Ketelaar, Sander Meij en Emma slamma Burns

Presentatie: Sander Koolwijk

TOEGANG: GRATIS

Na afloop (ca 20.00) gratis uitgebreid TAPASBUFFET voor zowel dichters als publiek. Locatie: Café Helmers, Constantijn Huygensstraat 59, Amsterdam (tram 1, 3 en 12).

(Lees ook 'de noodkreet' van Sven Ariaans.)

Möchten Sie wissen, wie Sterben ist? - inleiding bij Anne Vegter

Vadem is een avondvullend programma waarin één dichter centraal staat. Het uitgangspunt van de avond is een goed geïnformeerd en inhoudelijk gesprek met een hedendaagse dichter. Op 11 december jl. gingen Jan-Willem Anker, Tsead Bruinja en Thomas Möhlmann dieper in op het werk van Anne Vegter, van wie recentelijk de bundel Spamfighter verscheen.
Vadem wordt mogelijk gemaakt door Athenaeum en Spui 25.

- door Thomas Möhlmann

‘Een gesprek naar aanleiding van het verschijnen van een poëziebundel’, liet onze gast van vanavond, wier nieuwste, derde bundel we hier in één moeite door ten doop houden, zich eens in de Volkskrant ontvallen, komt op haar over als ‘een verkapte vorm van stervensbegeleiding’.
Van harte welkom dus, dames en heren, bij wat mogelijk een wat macabere zesde aflevering van Vadem zal worden. Eén blik op de voorkant van Spamfighter, gesierd door een omgekeerd doodshoofd van Gerhard Richter, is eigenlijk al voldoende om ons te verzekeren dat de dood vanavond niet steeds veilig heel ver weg zal blijven.

Vijfentwintig van de 150 Fragebögen (of: ‘Lastige vragen’) die ik me wel eens door de ruim zestien jaar geleden overleden Zwitserse schrijver Max Frisch laat stellen, hebben betrekking op de dood. Het zijn stuk voor stuk vragen waar je zelf lang op kan sabbelen, en die tot mooie uitspraken van een ander kunnen leiden, als diegene er tenminste de tijd voor heeft en neemt. De eerste luidt: ‘Haben Sie Angst vor dem Tod und seit welchem Lebensjahr?’ Maar de lastige vraag die ik het liefst aan onze Vadem-gast zou voorleggen, als ik het genoegen had gehad haar te interviewen in plaats van het plezier haar aan te kondigen en in te leiden, zou nummer acht zijn: ‘Möchten Sie wissen, wie Sterben ist?’

Ike Turner (1931 - 2007)

Echte Slammers en een onbekommerde Lola

- door Pim te Bokkel

Het was een maanloze avond in Utrecht. Het industrieterrein werd mager verlicht door hier en daar een lantaarnpaal en het waaide en het was koud en de grachten raakten voller en voller, want het regende ook nog eens en ik werd nat en ik vond dat vervelend en aangekomen bij Tivoli mocht ik met allerlei gezellige mensen in de regen op een kaartje wachten. U zult begrijpen dat ik vastbesloten was de hele avond de grond in te schrijven. Het Nederlands Kampioenschap Poetry Slam. Ik was een klein beetje sceptisch. Het ontbrak de Nederlandse slam de laatste jaren namelijk aan echte slammers. Iedereen moest zo nodig, in navolging van Harmens en anderen, een dichter zijn. In 2006 – tijdens het wereldkampioenschap poetry slam – leidde dat tot de pijnlijke gewaarwording dat er in landen als Amerika, Duitsland en Zweden wel echte slammers bestonden. Mannen met ballen en een voordracht van staal. In Nederland moesten we het doen met een clubje bebrilde twintigers die literair interessant gevonden wilden worden. Daarom ook had ik mijn twijfels over het nut van een jury bestaande uit de podiumdichters Hagar Peeters, Bart Chabot en Ilja Pfeijffer, maar het viel me niet tegen.

Op 15 december wordt in het Louis Hartlooper Complex te Utrecht de jaarlijkse PEN Nobellezing en een dichtersavond gehouden. De PEN Nobellezing over het werk van Doris Lessing zal worden gegeven door Elsbeth Etty. Tijdens de dichtersavond zijn er voordrachten te beluisteren van Patty Scholten, Mark Boog, Robert Dorsman, Jan van der Haar, Job Degenaar, Ruben van Gogh, Ingmar Heytze (onder voorbehoud) en Shakila Azzizada. De muziek wordt verzorgd door Jan Veldman. De toegang is gratis en beide programma-onderdelen zijn voor iedereen toegankelijk. Vanwege de beperkte hoeveelheid plaatsen is reserveren vereist. Aanmelden s.v.p. via tseadbruinja@hotmail.com.

Woord van het jaar 2007: 'Welk woord karakteriseert het afgelopen jaar het beste en zal er vermoedelijk onlosmakelijk mee verbonden blijven? De lijst van genomineerden is samengesteld uit het Van Dale Jaarboek taal 2008 en een nominatieronde van taalliefhebbers. Onder de stemmers worden vijf Van Dale Jaarboeken taal 2008 en vijf taalkalenders verloot. Stemmen is mogelijk tot en met 18 december!' Stemmen kan hier.

NK POETRY SLAM 2007

3 gedichten van Maurice Buehler

Titel: Door het oog van de os
Auteur: Maurice Buehler
Uitgever: Contact
Aantal pagina's: 48
ISBN: 9789025425883
Prijs: € 19;90

Eind deze week verschijnt Door het oog van de os, de tweede bundel van Maurice Buehler. De presentatie van de bundel vindt pas plaats op zondag 27 januari in Den Haag, maar u kunt nu al voorproeven met de volgende drie gedichten:

Frankfurter Rundschau: 'Texte des amerikanischen Schriftstellers Charles Bukowski sollen zum ersten Mal im Iran veröffentlicht werden. Nach Angaben der Nachrichtenagentur ISNA vom Freitag, wird der berühmte iranische Übersetzer, Ahmad Puri, eine Auswahl von Gedichten des exzentrischen Kultautoren ins Persische übertragen.' Lees verder...

Het Poëziecircus: 'Dichter Bernhard Christiansen (1967) uit Nieuwegein is zaterdagavond 8 december verkozen tot Nationaal Kampioen Poetry Slam 2007.' Lees verder...

> Meer literatuur...

> Meer poëzie...

> Meer Duitstalige literatuur...

Henri Chopin live in France (2005)

"Een gedicht zonder poten is doof"

- door Olaf Risee

De Standaard publiceert vandaag een hartstochtelijk pleidooi voor poëzie geschreven door Erwin Mortier:

"Al te vaak lijkt het gedicht op een spierwit stresskonijn. In zijn kooitje onder een zacht zoemende neonbak sabbelt het nerveus op reepjes papier en knippert intertekstueel met zijn bloedrode oogjes. Tegen zonlicht is dit pigmentloze ras, hoofdzakelijk bestemd voor laboratoria, allang niet meer bestand. Huppelen doet het al evenmin, voor seks heeft het nog maar weinig belangstelling. Zojuist werd het arme dier ook nog eens het voorwerp van een baanbrekend experiment. Heren in witte jassen sneden het zijn pootjes af en blaften 'Spring!' Noteerden vervolgens naarstig: 'Een gedicht zonder poten is doof.' Terwijl het er nu, als nooit tevoren, op aan komt om de poëzie uitbundig te laten luisteren."

Aan metaforen heeft Mortier in elk geval geen gebrek. Aan woorden ook niet trouwens. Lees het volledige artikel hier.

> Meer literatuur...

> Meer poëzie...

Danny

- door Olaf Risee

Danny is een mongool en Danny is dichter. Dat is niet tautologisch bedoeld. Als het op mongool-zijn aankomt, schuwt Danny het cliché absoluut niet: direct al bij onze eerste ontmoeting word ik stevig door hem geknuffeld. Die ontmoeting vindt plaats in dagcentrum de Regenboog te Kuurne, nabij Kortrijk, op instigatie van Alain Delmotte die in zijn vrije uurtjes wat bijklust als begeleider van 'mensen met een verstandelijke beperking', zoals dat zo fraai heet. Delmotte begint met het uitgebreid aanbieden van excuses. Naast het poëzieproject waarvoor ik gevraagd ben, is hij namelijk ook nog bezig met een ander, veel prestigieuzer poëzieproject. Waarvoor ik dus niet gevraagd ben. Delmotte verzekert me dat dat beslist niets te maken heeft mijn kwaliteiten als dichter. Ik glimlach dat het me niets uitmaakt en bedenk at the same time dat ik de eerstvolgende bundel van Delmotte volledig de grond in moet boren. Die Belgen moeten, voor zolang ze überhaupt nog als nationaliteit bestaan, niet denken dat ze den geachte Ollander zomaar ongestraft alles kunnen flikken.

Het niet-zo-prestigeuze-project in een notendop: vier dichters met een 'verstandelijke beperking' worden gekoppeld aan vier 'reguliere dichters'. De vier aldus gevormde gelegenheidsduo's treden op dinsdag 20 november op tijdens een zogenoemd 'Wokking-diner' i.h.k.v. 'De Week van de Smaak'. Ik word gekoppeld aan Danny Bergman, een vrijwel tandenloze mongool van in de veertig die geen letter kan lezen, hoewel hij er zelf van overtuigd is dat hij dat wél kan. Danny schijnt uren achtereen de Harry Potter-boeken woord voor woord te bestuderen, zonder er ook maar het minste van te begrijpen. Wellicht is dat inderdaad ook wel de beste manier om kennis te nemen van Rowlings schrijfsels. Die mongolen zijn zo gek nog niet.

Henri Chopin komt op 15 december naar het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel. Chopin kwam in de jaren '60 en '70 geregeld naar België o.a. onder impuls van Paul De Vree (Antwerpen) en het IPEM-Universiteit Gent. In 2003 was hij nog eregast tijdens Radiophoni'c (Brussel).
Wie de 'vampier van de sonore poëzie' aan het werk wil zien, weet bij deze wat te doen. Meer info.

Op Cultura de komende dagen aandacht voor Elisabeth Eybers en Norman Mailer. Klik hier voor een volledig programmaoverzicht.

Zet uw virtuele schoen

Stuur vandaag, 5 december 2007, een mail naar mail@bartmoeyaert.com. Doe dat zo laat als mogelijk, net voor twaalven dus, want alleen de allerlaatste drie mails van vandaag tellen mee. Die deelnemers ontvangen thuis een voor hen persoonlijk gesigneerd boek.

(1) Tik als onderwerp van uw mail 'Dag sint', (2) vermeld uw naam, leeftijd en postadres, (3) merk op dat u maar met één mail kunt deelnemen, en (4) reken op geluk.

Zie ook: www.bartmoeyaert.com.

Cultuursnobisme

- door Arne Pauwels

Het is alweer enige tijd geleden dat dit theater werd opgevoerd, maar jullie herinneren je ongetwijfeld het heerlijk stukje toneel dat werd opgevoerd door Jeroen Brouwers. Nadat bekend werd dat hij de driejaarlijkse Prijs der Letteren zou toegekend krijgen, bracht Brouwers een debat(je) opgang over de waarde van die erkenning.

Brouwers haalde zijn neus op voor de oeuvreprijs omdat hij ‘maar’ 16.000 (zestienduizend) euro waard was. Te weinig vond hij dat – al komt die uitspraak natuurlijk net van iemand die niet echt verlegen zit om een dik half miljoen oude Belgische franken. Daarmee wil ik niet gezegd hebben dat Brouwers zwemt in het geld (al is dat niet geheel onmogelijk natuurlijk). Alleen zal hij ook niet bepaald aan de grond zitten en heeft hij met zijn trackrecord wellicht een aardig spaarcentje opzij staan.

Een poëzieavond in Kortrijk

- door Xavier Roelens

Een van de meer hilarische en tegelijk tenenkrommende gebeurtenissen tijdens mijn bezoek aan de Boekenbeurs op 3 november was de vasthoudendheid van de vraagsteller in het debat over "crossover in het literaire landschap" die bleef zoeken naar de "hausse aan crossover in het literaire landschap", ook nadat twee van de drie gesprekspartners – Piet Joostens voor Yang en Karel Vanhaesebrouck voor Rekto:Verso – al hadden meegegeven dat hun tijdschrift niet speciaal iets met "crossover in het literaire landschap" had en dat ze die "hausse aan crossover in het literaire landschap" ook nergens opmerkten. Alleen Hugo Bousset van DWB, die het modewoord lanceerde, en de vraagsteller zelf, Jan Baetens (tevens lid van de redactieraad van DWB), zagen wat niemand anders zag.

Of misschien zagen ze niet genoeg. Crossover als duur woord voor de samenwerking tussen kunstenaars bestaat al sinds de middeleeuwse verluchtingen van Bijbelse verhalen, of sinds het Griekse theater (theater kan niet zonder samenwerking en die samenwerking – of laat mij zeggen: de menselijke verhoudingen, het slagveld van de relaties – is vanaf Sophocles ook het onderwerp van theater), of sinds de Egyptische piramides. En ook al lijkt naast theater en architectuur de literatuur een veel individueler, solitairder bezigheid, ook op dat vlak vinden regelmatig samenwerkingen plaats.

Op dinsdag 20 november maakte ik in Kortrijk het eindresultaat van een bijzondere literaire, of juister is te zeggen: poëtische samenwerking mee. Het gehele proces verliep in drie stappen. Als eerste stap zat Alain Delmotte samen met enkele dichters met een verstandelijke beperking uit het dagcentrum vzw Regenboog en maakte hij met hen poëzie. Door hen gerichte vragen te stellen, zette hij ze aan tot associëren, definiëren, verwoorden van hun leefwereld. Hun antwoorden nam hij op en achteraf tikte hij ze uit tot gedichten. Als een antwoord op een vraag voor hem tot poëzie klonk, maakte hij er literatuur van en gaf het als gedicht aan de dichters terug.