De moraal van het verhaal - over EN/EN van Joke van Leeuwen & Mario Paric

- door Olaf Risee

Zaterdag 17 maart 2007. Ik ben 32, bijna 33 jaar en zie in een kleine schouwburg in Tielt de voorstelling EN/EN van Joke van Leeuwen en de Bosnische zanger/gitarist Mario Paric. Na afloop vraag ik me af hoe ik de voorstelling beoordeeld zou hebben als ik 'm een jaar of vijf geleden gezien zou hebben. Ik zou dan 27, bijna 28 jaar zijn geweest. Zonder moeite noem ik in mezelf de kwalificaties op: 'truttig', 'burgerlijk' en met stip op 1 'moralistisch'. Ik zou er ongetwijfeld een cynisch stukje over hebben geschreven.

Die heerlijk jeugdige overmoed heb ik inmiddels echter allang ergens onderweg verloren. Opa Risee wordt ook een dagje ouder en dus milder, zo gaat dat nu eenmaal. Ik wil niet cynisch zijn. Anno 2007 is het geen tijd voor goedkoop cynisme. Het is tijd voor Verhalen-met-Moralen, voor ridders die recht gaan staan om de Boodschap te verkondigen. EN/EN is inderdaad tot op het bot moralistisch. Een theaterstuk-met-een-Boodschap. Van Leeuwen wil de wereld verbeteren en heeft als levend pronkstuk een Bosnische vluchteling annex voorbeeldig geïntegreerde buitenlander naast haar op het podium gezet.

Het begin van de voorstelling, Mario Paric introduceert zichzelf: "Goedenavond dames en heren, ik ben een vluchteling uit Bosnië en inwoner van Limburg."
Het einde van de voorstelling, wederom het woord aan Paric: "Goedenavond dames en heren, ik ben." Spot uit. Applaus.

Tussen deze twee zinnen beweegt EN/EN zich. Joke van Leeuwen toont zich cabaretière, tekenares (op haar laptop maakt ze tekeningen die direct zichtbaar worden op een groot scherm), verhalenvertelster, zangeres en dichteres, zoals met onderstaand gedicht uit de bundel Wuif de mussen uit:

ZEI ZE

Zei ze hadden we nieuwe ontferming
besteld wij, ze zouden die brengen,
de nieuwe ontferming, op vrijdag.
Zeggen ze vrijdag kan het op zaterdag.
Zeggen we ja, maar dan wel in
de morgen. Zeggen ze gaat niet,
dat gaat niet de morgen. Zegt mijn
man goed, dan kom ik die zelf halen,
zaterdag dan in de morgen, dat kan?
Ja dat kan, zeggen ze. Komt hij daar,
zaterdag, nergens ontferming. Zegt hij
hoezo niet, die zou er toch wezen?
Nee nee, die is er niet, komt u maar
vrijdag. Zegt hij wat vrijdag, ik moet
die meteen. Zeggen ze gaat niet, die
is nog niet binnen. Zegt hij u zei toch
dat die er nu was? Zeiden ze
moeten we zeggen van niet dan,
wilt u dat horen,
van zeggen van niet?

Het programma is divers.
Er wordt een foto geprojecteerd van Mario Paric met een aantal vrienden op een strand. Van Leeuwen introduceert de lachende mensen één voor één ("Ja, u kent ze natuurlijk niet, hè."). Van Leeuwen verduidelijkt de foto met een druk op haar laptop: er verschijnen pijlen op de foto die elk naar één van de afgebeelde mensen wijst. Bij de pijlen staan onderschriften, de één is vermoord, een ander gewond geraakt, een derde gevlucht...
Er worden enkele liedjes gebracht, soms gezongen door Van Leeuwen, soms door Paric (in het Nederlands, Engels en Bosnisch - telkens uiterst eenvoudige maar doeltreffende teksten over zijn verleden).
Van Leeuwen vertelt grappen over de stoelendans, over het idiote managementtaaltje dat steeds meer en geforceerder in het bijdrijfsleven gebezigd wordt, over mannen... Soms leuk, soms te makkelijk, zoals de constatering dat als je denkt dat je aan niets wilt denken dat je dan toch aan iets denkt namelijk aan het feit dat je aan niets wilt denken. Die kende ik al.

Van Leeuwen profileert zich in EN/EN als duizendpoot, dat mag duidelijk zijn. Het een gaat haar beter af dan het ander. Maar wat ze ook doet, door alles heen wil ze een statement maken. Kort gezegd: we zijn allemaal mensen op zoek naar geluk, waar we ook vandaan komen en waar we ook naar toe gaan, dus beoordeel elkaar op de persoon en niet op basis van achterlijke, aangeleerde vooroordelen. "Ik ben."
De boodschap is zó evident, zó simpel en tegenwoordig helaas zó kinderlijk naïef, dat het van grote moed getuigd dat Van Leeuwen het tegen de verdrukking in aandurft om te zeggen. Beter een oprechte moraalridder, dan een onverschillige cynicus.

(EN/EN is op vrijdag 30 maart om 20:15u te zien in de Stadsschouwburg van Mechelen, België.)

Het begin van de voorstelling, Mario Paric introduceert zichzelf: "Goedenavond dames en heren, ik ben een vluchteling uit Bosnië en inwoner van Limburg."
Het einde van de voorstelling, wederom het woord aan Paric: "Goedenavond dames en heren, ik ben." Spot uit. Applaus.

Tussen deze twee zinnen beweegt EN/EN zich. Joke van Leeuwen toont zich cabaretière, tekenares (op haar laptop maakt ze tekeningen die direct zichtbaar worden op een groot scherm), verhalenvertelster, zangeres en dichteres, zoals met onderstaand gedicht uit de bundel Wuif de mussen uit:

ZEI ZE

Zei ze hadden we nieuwe ontferming
besteld wij, ze zouden die brengen,
de nieuwe ontferming, op vrijdag.
Zeggen ze vrijdag kan het op zaterdag.
Zeggen we ja, maar dan wel in
de morgen. Zeggen ze gaat niet,
dat gaat niet de morgen. Zegt mijn
man goed, dan kom ik die zelf halen,
zaterdag dan in de morgen, dat kan?
Ja dat kan, zeggen ze. Komt hij daar,
zaterdag, nergens ontferming. Zegt hij
hoezo niet, die zou er toch wezen?
Nee nee, die is er niet, komt u maar
vrijdag. Zegt hij wat vrijdag, ik moet
die meteen. Zeggen ze gaat niet, die
is nog niet binnen. Zegt hij u zei toch
dat die er nu was? Zeiden ze
moeten we zeggen van niet dan,
wilt u dat horen,
van zeggen van niet?

Het programma is divers.
Er wordt een foto geprojecteerd van Mario Paric met een aantal vrienden op een strand. Van Leeuwen introduceert de lachende mensen één voor één ("Ja, u kent ze natuurlijk niet, hè."). Van Leeuwen verduidelijkt de foto met een druk op haar laptop: er verschijnen pijlen op de foto die elk naar één van de afgebeelde mensen wijst. Bij de pijlen staan onderschriften, de één is vermoord, een ander gewond geraakt, een derde gevlucht...
Er worden enkele liedjes gebracht, soms gezongen door Van Leeuwen, soms door Paric (in het Nederlands, Engels en Bosnisch - telkens uiterst eenvoudige maar doeltreffende teksten over zijn verleden).
Van Leeuwen vertelt grappen over de stoelendans, over het idiote managementtaaltje dat steeds meer en geforceerder in het bijdrijfsleven gebezigd wordt, over mannen... Soms leuk, soms te makkelijk, zoals de constatering dat als je denkt dat je aan niets wilt denken dat je dan toch aan iets denkt namelijk aan het feit dat je aan niets wilt denken. Die kende ik al.

Van Leeuwen profileert zich in EN/EN als duizendpoot, dat mag duidelijk zijn. Het een gaat haar beter af dan het ander. Maar wat ze ook doet, door alles heen wil ze een statement maken. Kort gezegd: we zijn allemaal mensen op zoek naar geluk, waar we ook vandaan komen en waar we ook naar toe gaan, dus beoordeel elkaar op de persoon en niet op basis van achterlijke, aangeleerde vooroordelen. "Ik ben."
De boodschap is zó evident, zó simpel en tegenwoordig helaas zó kinderlijk naïef, dat het van grote moed getuigd dat Van Leeuwen het tegen de verdrukking in aandurft om te zeggen. Beter een oprechte moraalridder, dan een onverschillige cynicus.

(EN/EN is op vrijdag 30 maart om 20:15u te zien in de Stadsschouwburg van Mechelen, België.)