in Letterland

Vragen van Neruda aan Te Bokkel

(In Vragen van Neruda reageert een dichter op drie vragen uit het Boek der Vragen van Pablo Neruda. Deze keer: Pim te Bokkel.)

Misschien is een onzichtbare ster
voor zelfmoordenaars de hemel?

Is het de glans van een vuurvliegje, de weerspiegeling van de zon in de gegalvaniseerde deksel van een vuilnisemmer, een kind dat beneden met een zaklicht speelt? Zijn het de dingen beneden; de tegels, de stoeprand die erbij ligt als de dag ervoor en zich betreden laat door mannen en vrouwen met overtollige hoeveelheden haar op de kuiten?
Er beweegt zich iets in de man. Een vraag is het. Een vraag die zich van het punt waar hij de richel door de zool van zijn gympen gewaar wordt naar boven beweegt. Door zijn kuiten en hoger in de maagstreek blijft hangen.
“Er is zo weinig dat ik weet,” prevelt de mens. Hij ademt. Beweegt zijn rechterhand naar het punt van de walging en kijkt de dingen vragend aan. De dingen rond de gracht en op de stoep die even minuscuul als dwergen en tegelijkertijd zo ongrijpbaar op hem overkomen.
“Hmm…” zegt de wind die zijn kans schoon ziet. Van achter, door de metalen constructie van de brandtrap, over de dakbedekking benadert hij de man, strekt zijn vingers en duwt. Het lichaam buigt zich over de richel, wankelt en ziet de afgrond in.
“Ja…” denkt de man en laat het gaan. Hij voelt vrijheid.
De glinstering van de zon in de gracht en de vuilnisemmer, alles tekent zich steeds scherper af. Elke tel. Elke tel ziet de zelfmoordenaar zichzelf meer in alles gereflecteerd.
“Hoe eenvoudig de wereld,” denkt de sterveling. Hij glimlacht ontspannen.

Jaap Blonk performance - installation Messa di Voce

Die stand van die Afrikaanse poësie

Zoals eerder beloofd zal in Letterland op regelmatige basis aandacht gaan besteden aan Zuid-Afrikaanse poëzie. Deze bijdragen zullen echter niet, als aangekondigd, worden geschreven door Theo Kemp, maar door Elbie Adendorff (*), docent aan de universiteit van Stellenbosch (faculteit Afrikaans en Nederlands).

Ter inleiding een (geactualiseerd) referaat dat zij vorig jaar schreef over de stand van zaken betreffende de Afrikaanse poëzie.

Die Afrikaanse poësiesisteem teen die millenniumwending

Bepaalde tendense teen die millenniumwending, soos 'n afname in debuutbundels wat by hoofstroomuitgewers verskyn (en met hoofstroomuitgewers verwys ek spesifiek na NB-Uitgewers), lei tot die mening dat die poësie toenemend gemarginaliseerd raak. Tog blyk dit dat poësie as orale vorm of performance poetry baie gewild is. Dit kan gesien word in die toename van voorleesgeleenthede, soos die Versindaba wat in 2005 en 2006 in Stellenbosch gehou is en die suksesse van die Woordfees; asook die toename in die toonsettings van poësie.

By die 2005-Versindaba is 'n bespreking gewy aan die stand van die Afrikaanse poësie aangesien kommer uitgespreek word oor die huidige stand van die poësie, veral die sogenaamde gebrek aan nuwe stemme. Louise Viljoen van die Universiteit van Stellenbosch, as gesprekleier van die bespreking, het verwys na die feit dat die vraag na die nuwe stemme geen nuwe vraag is nie, terwyl Karen de Wet beweer dat daar nie minder publikasiegeleenthede vir digters is nie; die vraag moet eerder wees waar is die lesers. Daarteenoor voel die digter Charl-Pierre Naude minder positief oor die huidige poësie aangesien daar nie genoeg bewustheid onder die debute oor die breë intellektuele debat is nie. Reeds in 2002 is 'n lesingreeks van Die Burger by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees in Oudtshoorn gewy aan die vraag waar die nuwe stemme in die letterkunde is. Daniel Hugo (bekende Afrikaanse digter) het ook in 2001 sy kommer oor die stand van die poësie uitgespreek aangesien die ses debute wat vir die Ingrid Jonker-prys van 2000 oorweeg is, nie een by gevestigde uitgewers verskyn het nie. Vir die 2002-toekenning is die aanvanklike 20 bundels uitgedun tot 5, waarvan nie een by hoofstroomuitgewers gepubliseer is nie. Willie Burger, van die Universiteit van Johannesburg, was ook van oordeel dat die letterkundepryse vir debuutwerke van 2001 daarop dui dat daar 'n tekort aan sterk debute is.

Ten einde na die Afrikaanse poësiesisteem teen die millenniumwending te kyk, word die uitgewersisteem eerstens kortliks bespreek en daarna word enkele tendense in die Afrikaanse poësiesisteem onder die loep geneem.

Lees verder...

(*) Dosent verbonde aan die Departement Afrikaans en Nederlands van die Universiteit van Stellenbosch. Doseer Letterkunde en Taalverwerwing. Doen tans navorsing oor performance poetry in die Nederlandse, Vlaamse en Afrikaanse poësiesisteme; asook in Taalverwerwing. Stel belang in die teater, musiek en lees graag.

Vragen van Neruda aan Verzett

(In Vragen van Neruda reageert een dichter op drie vragen uit het Boek der Vragen van Pablo Neruda. Deze keer: Peggy Verzett.)

Is inderdaad de droefheid niet wijd
en flinterdun de weemoed?

wanneer de droefheid wijd is en mijn weemoed flinterdun
lig ik met mijn rug tegen een bergkam

adem een goed leven binnen het valse
tegenstrever van ieder begin

zerpe lucht en strapatsen
op het bevroren meer liggen ze op hun rug een refrein
van een oude boeren lied mee te zingen

Vragen van Neruda aan Kregting

(In Vragen van Neruda reageert een dichter op drie vragen uit het Boek der Vragen van Pablo Neruda. Deze keer: Marc Kregting.)

Hoe spreek je met de vogels
af hoe hun spraak te vertalen?

Uitventend?

Wie mag ik vragen wat ik
op deze wereld ben komen doen?

Barman?

Wie schreeuwden het uit van vreugde
toen het blauw geboren werd?

Adelschalenbehangers?

(In Vragen van Neruda reageert een dichter op drie vragen uit het Boek der Vragen van Pablo Neruda. Deze keer: Marc Kregting.)

Hoe spreek je met de vogels
af hoe hun spraak te vertalen?

Uitventend?

Wie mag ik vragen wat ik
op deze wereld ben komen doen?

Barman?

Wie schreeuwden het uit van vreugde
toen het blauw geboren werd?

Adelschalenbehangers?

Interview met Chrétien Breukers

- door Olaf Risee

Volgende week wordt de bloemlezing 25 jaar Nederlandstalige poëzie, 1980 - 2005, in 666 en een stuk of wat gedichten van Chrétien Breukers gepresenteerd in Utrecht en Amsterdam.

Kun je uitleggen wat je doel is met de bloemlezing?

Maandag is de presentatie. Dan is het voorwoord van het boek te lezen en dan kan ik er meer over zeggen dan ik tot nu toe, bijvoorbeeld in interviews, heb gedaan. Samengevat komt het hier op neer: ik geef een overzicht van wat volgens mij de beste 666 en een stuk of wat gedichten zijn, gepubliceerd door dichters die de afgelopen kwarteeuw hebben gedebuteerd.

Volgende week wordt de bloemlezing 25 jaar Nederlandstalige poëzie, 1980 - 2005, in 666 en een stuk of wat gedichten van Chrétien Breukers gepresenteerd in Utrecht en Amsterdam.

Kun je uitleggen wat je doel is met de bloemlezing?

Maandag is de presentatie. Dan is het voorwoord van het boek te lezen en dan kan ik er meer over zeggen dan ik tot nu toe, bijvoorbeeld in interviews, heb gedaan. Samengevat komt het hier op neer: ik geef een overzicht van wat volgens mij de beste 666 en een stuk of wat gedichten zijn, gepubliceerd door dichters die de afgelopen kwarteeuw hebben gedebuteerd.

Vragen van Neruda aan Dee

(In Vragen van Neruda reageert een dichter op drie vragen uit het Boek der Vragen van Pablo Neruda. Deze keer: Daniël Dee.)

Zal mijn ongelukkige dichtwerk
blijven kijken met mijn ogen?   

Wat een absurde vraag. Er bestaat geen dichtwerk – ongelukkig of niet – dat kijkt met de ogen van zijn maker. Een dichtwerk wordt bekeken of zo je wilt: gelezen. En als je het mij vraagt is dat door ogen die veelal ongelukkig zijn. Het moment van gelukzaligheid realiseer je je altijd pas achteraf. Wat altijd nog beter is dan de blik van ontzetting die ik in ogen heb gezien van hen die mijn cocon kwamen bekijken. Ik hecht nu eenmaal geen waarde aan het inrichten van een woning. Mijn appartement is voornamelijk functioneel.

Vragen van Neruda aan Vekemans

(In Vragen van Neruda reageert een dichter op drie vragen uit het Boek der Vragen van Pablo Neruda. Deze keer: Herlinda Vekemans.)

Waarom kunnen de armen het niet
begrijpen als ze niet meer arm zijn?

Drie losse meemaakseltjes:
1) Ooit zag ik een niet-westerse vrouw uit een arm land pas aangekomen in een Belgisch gezin op haar hurken voor een draaiende wasmachine, in peinzen of kijken verzonken.
2) Onlangs stond er een foto in de krant van een vluchteling op het strand van Tenerife die geholpen werd door een toerist daar.
3) Ik zag in een stuk over Leuven dat de term ‘Derde Wereld’ door een Amerikaanse prof in het Engels vertaald was als Two-Thirds World.

Vele armen, en hopelijk komt er nog eens een tijd dat Neruda’s vraag gesteld kan worden. Een stuwende en muzische vraag?