in Letterland

Vragen van Neruda aan Hofman

(In Vragen van Neruda reageert een dichter op drie vragen uit het Boek der Vragen van Pablo Neruda. Deze keer: Wim Hofman.)

Is het waar dat in een mierenhoop
de dromen zijn voorgeschreven?

Dieren en dus ook mieren worden nogal eens met mensen vergeleken, in de hoop dat wij, mensen, er lering uit trekken. Neruda heeft het niet over mieren, die lijken maar één door hogerhand opgelegde wensdroom te hebben die zin aan hun goedgevulde leven geeft. Hij heeft het over mensen met hun slappe, melkpapachtige hersenen. Zij weten niet wat goed voor hen is en daarom is aanhoudend en haast obstinaat, prediking, propaganda, peptalk en reclame nodig om hen te laten dromen van een toekomstige gelukzaligheid *), die uiteindelijk het tegendeel is van een zinvol bestaan.

*)  ultieme wraak,  de Citroën  6, volkomen zitcomfort, wit strand en strak blauwe lucht, liefdeseilanden,  monofonistische verhoudingen, populitariteit, vereenvoudigde ontlastingsformulieren, vul zelf maar in.

Vragen van Neruda aan Van der Linden

(In Vragen van Neruda reageert een dichter op drie vragen uit het Boek der Vragen van Pablo Neruda. Deze keer: Peter M. van der Linden.)

Heb je weleens bedacht welke kleur
April voor de zieken heeft?

HOEKHUIS

de sneeuw is al weken uit de tuin
er is een geduldige straat
en een stroperige explosie
die zich uit pupillen knalt
een kortgemaaide kleuter
fietst uit de armen van zijn moeder
oma is breimachine achter het raam
voordat ze de hemelkelder aanveegt
gaan de naalden sneller dan ze konden
en nog zoveel jaren
zal de postbode het vriendelijke groeten
een fréle tekening op de stoep
de vlechtjes aan het blonde meisje
die het groen al aan de bomen krijt

Vragen van Neruda aan Blaauwendraad

(In Vragen van Neruda reageert een dichter op drie vragen uit het Boek der Vragen van Pablo Neruda. Deze keer: Catharina Blaauwendraad.)

Wat doet een vlieg die gevangen zit
in een sonnet van Petrarca?

Een sonnet is een constructie die je zo open en gesloten kunt maken als je zelf wilt; in veel gevallen opener dan menig hermetisch 'vrij' vers. Het mooie van sonnetten is, dat de beperkingen expliciet zijn en er, meer of minder duidelijke, openingen in kunnen worden aangebracht. De volta is zo'n opening (maar die zal een vlieg wel niet kunnen vinden, hoewel, het beestje vliegt op het licht af en zou door de witregel tussen octaaf en terzine kunnen ontsnappen).

De volta is een heel expliciete opening, zelfs zonder witregel: het is de plek waar tegengestelde gedachten samenkomen, waar de verschillende stemmen, de verschillende kleuren worden vermengd tot zuiver wit. Op die woordeloze plek gebeurt als het goed is iets, wat in anders geordende gedichten op andere plekken gebeurt - vaak in de laatste regel, als in een tunnel. Een sonnet is als een huis met ramen en deuren op voorspelbare plaatsen. Maar ook daar komt een vlieg vaak niet uit.

Vragen van Neruda aan Hoorne

(In Vragen van Neruda reageert een dichter op drie vragen uit het Boek der Vragen van Pablo Neruda. Deze keer: Philip Hoorne.)

Bestaat er iets treurigers op de wereld
dan een stilstaande trein in de regen?

Ik weet wel wat je bedoelt hoor, Pablo, maar jouw vlieger gaat bij mij niet op. Door enkele elementen, die van zichzelf al treurig lijken, te accumuleren, denk je treurnis tot de zoveelste macht te genereren, maar zo werkt het niet. Mensen en dingen zijn niet treurig of wat dan ook uit zichzelf. Alle door externe elementen opgewekte emotie wordt vanuit het eigen ik geprojecteerd. Beelden of plaatjes helpen wel, net zoals woorden, maar een mens moet in de stemming zijn om die trein van jou treurig te vinden. Eigenlijk vind ik een rijdende, overvolle trein in een verhit landschap nog net iets treuriger.